ΠΟΥ ΕΣΠΑΣΕ Η ΑΛΥΣΙΔΑ;

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ 7Ο DAN του ΣΑΒΒΑ ΜΑΣΤΡΑΠΠΑ στο FUDOKANSHOTOKAN KARATE προς τον Dr ILIJA JORGA SHINAM.

Tίτλος:

ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ SHURITE (KARATE)

ΠΟΥ ΕΣΠΑΣΕ Η ΑΛΥΣΙΔΑ;»

 ΑΘΗΝΑ, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ShuriTe (Καράτε)

 «ΠΟΥ ΕΣΠΑΣΕ Η ΑΛΥΣΙΔΑ;»

 

Πρόλογος

             Ο δάσκαλός μου Shinam Ilija JORGA, συχνά, αναρωτιέται στα μαθήματά του «πού έσπασε η αλυσίδα» στην εξελικτική πορεία του καράτε-ντο. Δηλαδή σε ποια ιστορική στιγμή το Καράτε απέβαλε τις κινεζικές του επιρροές και άρχισε να παίρνει την σημερινή του μορφή. Για να απαντηθεί το ερώτημά του, χρειάστηκε να δουλέψουμε σε μια σειρά επί μέρους ερωτημάτων.

  • Πώς ήταν το Καράτε τους πρώτους χρόνους της διαμόρφωσης του; Γιατί αναγκάστηκαν οι δάσκαλοί του, ανά εποχές, να «ξεχάσουν» τεχνικές, να αλλάξουν το νόημα τους ή να κρύψουν την ανάλυση (BUNKAI) των kata.
  • Τι συνετέλεσε ούτως ώστε να υπερτονισθεί η πλευρά εκείνη του καράτε που ευνοούσε την μάχη από μεσαίες και κυρίως μεγάλες αποστάσεις;
  • Γιατί εγκαταλείφθηκαν οι κινέζικες επιρροές της επίμονης προπόνησης ακριβείας, που έχει στόχο να πλήξει τα ευαίσθητα σημεία του ανθρώπινου σώματος;
  • Πότε και για ποιους λόγους υιοθετήθηκε το γραμμικό καράτε;
  • Ποια ήταν η συνεισφορά της Κίνας, από τη μία και της Ιαπωνίας από την άλλη;
  • Ποιο ρόλο έπαιξαν κάποιες φωτισμένες προσωπικότητες δασκάλων και πώς επηρέασαν το καράτε.

            Τα ερωτήματα βέβαια αυτά είναι πάρα πολλά. Σε κάποια δεν βρήκαμε επαρκείς απαντήσεις, ενώ σε κάποια άλλα καταλήξαμε σε συμπεράσματα λιγότερο ή περισσότερο ασφαλή.

            Οι πολεμικές τέχνες που εξασκούνταν στο οκιναβέζικο νησιωτικό σύμπλεγμα, αποτελούν προϊόν που διαμορφώθηκε από την ταραχώδη ιστορία του τον πολιτισμό του αλλά και τη γεωγραφική θέση του. Όπως ακριβώς οι πληθυσμοί των νησιών αυτών δέχθηκαν και αφομοίωσαν τους πολιτισμούς των γειτόνων τους, κυρίως της Κίνας και της Ιαπωνίας, έτσι και οι τέχνες τους δέχθηκαν ποικίλους επηρεασμούς μέσα στους αιώνες.

            Το «μαγικό οκιναβέζικο χωνευτήρι» μας έδωσε τελικά μια πολύπλοκη τέχνη το Καράτε. Μέσα στις τεχνικές του είναι συγχωνευμένοι αιώνες ιστορίας. Ένας προσεκτικός παρατηρητής θα δει πώς η μια εποχή κρύφτηκε μέσα στην άλλη.

Η προϊστορία του Καράτε στην Οκινάβα

            Η έλλειψη πρωτογενών, γραπτών ιστορικών μαρτυριών από ανθρώπους που έζησαν την εποχή της πρώτης εμφάνισης των μαχητικών τεχνών (οι οποίες τότε ονομάζονταν te η tote), στο νησιωτικό σύμπλεγμα Ryu – Kyu, ευνόησε την ανάπτυξη διαφόρων αλληλοσυγκρουόμενων, κάποιες φορές, ιστορικών μύθων.

            Είναι προφανές ότι κάποιοι από τους μύθους αυτούς κατασκευάστηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα με σκοπό να υπηρετήσουν–υποστηρίξουν κάποιες προγενέστερες καταστάσεις.

            Κάποιοι άλλοι μύθοι βέβαια, αποτέλεσαν, απλά, τη συρραφή λαϊκών παραδόσεων, στις οποίες είναι εμφανή τα στοιχεία υπερβολής καθώς μεταδίδονταν από στόμα σε στόμα από διάφορους «παραμυθάδες».

Ιαπωνικές επιρροές πριν τον 14ο αιώνα

            Υπάρχουν πληροφορίες για πολεμιστές της Οκινάβας που έζησαν  σε εποχές για τις οποίες δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες.  Φαίνεται λοιπόν ότι, αυτοί οι πολεμιστές γνώριζαν τις πολεμικές τέχνες της τοξοβολίας, του ξίφους και της λόγχης. Ήταν δε, ιδιαίτερα αποτελεσματικοί στην μάχη εκ του συστάδην, διότι χρησιμοποιούσαν κτυπήματα, λακτίσματα, τεχνικές πάλης και τεχνικές αποδράσεων.

            Κατά τον δέκατο αιώνα, οι πολιτικές αναταραχές και οι εμφύλιες συγκρούσεις στην μητροπολιτική Ιαπωνία, οδήγησαν αρκετούς γόνους αριστοκρατικών οικογενειών, μαζί με τις φρουρές τους, στα νησιά των Ryu – Kyu.

            Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να γίνουν γνωστές στους οκιναβέζους οι τυπικές ιαπωνικές μαχητικές μεθοδολογίες της περιόδου Ηeian (794-1185).

Οι Κινεζικές επιρροές

            Επίσημα, το νησιωτικό σύμπλεγμα των Ryu Kyu αποκτά σχέση με την Κίνα το έτος 1372, όταν γίνεται φόρου υποτελές στην μεγάλη αυτοκρατορία της. Αυτές οι σχέσεις διατηρούνται, ουσιαστικά μέχρι το 1873, έτος κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η τελευταία αποστολή φόρου υποτελείας και τυπικά μέχρι το έτος 1879, τότε που τα Ryu – Kyu προσαρτήθηκαν στην Ιαπωνία.

            Το έτος 1393, μετά από παράκληση του βασιλιά του Ryu-Kyu, Satto, μία ομάδα από κινέζους μετοίκους εγκαταστάθηκε στο χωριό Kume, στην περιοχή Naha μία από τις πιο σημαντικές πόλεις στο νησί. Αυτή  ομάδα ονομαζόταν «οι 36 οικογένειες», δεν είναι, όμως, σίγουρο ότι αυτός ο αριθμός αντιπροσωπεύει στ’ αλήθεια το πλήθος τους. Οι οικογένειες αυτές και οι απόγονοί τους, ζούσαν σε κλειστό κύκλο, μένοντας προσκολλημένοι στις κομφουκιανικές και ταοϊστικές πεποιθήσεις. Απολαμβάνοντας πολλά προνόμια, οι οικογένειες αυτές κρατούσαν σημαντικές θέσεις, στη σχέση Κίνας–Οκινάβας. Ήταν επιφορτισμένες με τη σύνταξη των επίσημων κειμένων και έπαιζαν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία συγκέντρωσης της εξουσίας και στη διατήρηση της σχέσης εξάρτησης με την Κίνα. Επιπλέον, η τεχνογνωσία τους στη  ναυπηγική και τη ναυσιπλοΐα, ήταν προηγμένη σε σχέση με αυτή των αυτόχθονων κατοίκων της Οκινάβας.

            Κατά πάσα πιθανότητα, οι καινούριοι κάτοικοι αυτού του κλειστού χωριού, γνώριζαν μια μαχητική τέχνη η εξάσκηση της οποίας εκτός από μία επίδειξη των δικαιωμάτων τους, ισχυροποιούσε την εξουσία τους, ενώ ενίσχυε και την ικανότητά τους για άμυνα.

            Επί πέντε αιώνες το Kume υπήρξε το κέντρο διάδοσης του κινέζικου πολιτισμού στα Ryu-Kyu. Οι νεαροί του βασιλείου μάθαιναν να γράφουν και να μιλούν κινέζικα και οι καλύτεροι μαθητές γίνονταν δεκτοί για σπουδές με υποτροφία στην Κίνα. Αυτοί οι σπουδαστές ονομάζονταν Ουτσινάτσου Ριουγκακουσέι.

            Οι σπουδαστές αυτοί επιστρέφοντας, έφερναν πολύτιμες γνώσεις στην πατρίδα τους. Είναι δε πολύ πιθανόν αυτοί να έμαθαν επίσης κινεζικές πολεμικές τέχνες και να μετέφεραν αυτή τη συγκεκριμένη γνώση στην Οκινάβα.

Η φυλή των SATSUMA

            Το 1609, η ιαπωνική φυλή των Satsuma, επέβαλε την κυριαρχία της στο νησιωτικό σύμπλεγμα Ryu-Kyu. Η κατοχή κάθε λευκού όπλου (με λεπίδα), απαγορεύτηκε αυστηρά και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι ασκούμενοι στο κινέζικο Kenpo και στο οκιναβέζικο tote, να ενωθούν μυστικά. Η ένωσή τους γέννησε το te (χέρι), τη μαχητική τέχνη της Οκινάβα. Αυτή την εποχή, το Te έφτασε στο ψηλότερο επίπεδο αποτελεσματικότητας: η προπόνηση γινόταν τη νύχτα, με άκρα μυστικότητα! Εξασκούσαν τη σκλήρυνση των φυσικών όπλων του σώματος, με σκοπό να μπορέσουν να σκοτώσουν με γυμνά χέρια, έναν σαμουράι με πανοπλία. Η ανάπτυξη του Kobudo, δηλαδή της χρήσης των γεωργικών εργαλείων ως όπλων, ανάγεται επίσης σε αυτήν την εποχή. Η ιστορία συγκράτησε δυο ονόματα από αυτή την εποχή. Το πρώτο είναι αυτό ενός κινέζου εξπέρ του Kung Syanag, που έμεινε γνωστός με το όνομα Kusanku, ο οποίος, το έτος 1761, έκανε μία επίδειξη στην Οκινάβα. Η δημιουργία του κάτα Kusanku (ή Kanku στα γιαπωνέζικα), χρονολογείται από τότε. Το δεύτερο όνομα είναι αυτό του Sakugawa. Γεννημένος το 1782 (;) στο Shuri, υπήρξε μαθητής του Kusanku και ενός μοναχού (η κατ’ άλλες πηγές πειρατή), του Peichin Takahara. Μετά το θάνατο των δυο ανδρών, ο Sakugawa ξεκίνησε να διδάσκει την τέχνη του και έγινε διάσημος με το όνομα Tode Sakugawa. Όλες οι γνωστές γενεαλογίες του καράτε ξεκινούν από τον Sakugawa, ως πρώτο «επίσημο δάσκαλο».

Η αρχή της ιστορίας για το Καράτε

Ο Sakugawa και ο Matsumura

 

Tode Sakugawa

            Το Καράτε της Οκινάβα, περιέχει αρκετά στοιχεία της κινέζικης μαχητικής τέχνης. Η πλειοψηφία αυτών προέρχεται από το ρεύμα της Σχολής του Νότου, αλλά αν μελετήσουμε από κοντά τις τεχνικές, είναι δυνατό να βεβαιώσουμε, ότι δύο από τα τρία ρεύματα του Καράτε, το Shuri-Te και το Tomari-te, περιέχουν οπωσδήποτε  ορισμένα στοιχεία της Σχολής του Βορρά.

            Ο Sensei Sakugawa, είχε πάρει κατ’ εξαίρεση άδεια να διαμένει στο Πεκίνο, όπου εξασκούσαν το βόρρειο Σαολίν. Μπορούμε εύκολα να υποθέσουμε, ότι η εισαγωγή στοιχείων της Σχολής του Βορρά από έναν «ταξιδιώτη από την Οκινάβα», οφείλεται στον Sakugawa. Μέχρι τότε, η πλειοψηφία των ανθρώπων που κατάγονταν από το Ryu-Kyu διέμεναν στην πόλη Fuzhou, στο νότο της Κίνας, και  επικεντρώνονταν στο εμπόριο με τα Ryu-Kyu. Γι’ αυτό, πριν από τον Sakugawa, τα κυρίαρχα στοιχεία του Καράτε, βασίζονταν, κυρίως, στις επιρροές της κινέζικης μαχητικής τέχνης της Σχολής του Νότου. Ένας νεωτερισμός αρχίζει στην παράδοση του Καράτε της Οκινάβα, ξεκινώντας από τον Sakugawa, με την εισαγωγή καινούργιων στοιχείων. Αυτά τα στοιχεία, χαρακτηρίζουν το ρεύμα του Shuri και στη συνέχεια το ρεύμα του Tomari, που προέρχεται από αυτό.

            Σύμφωνα με την εγκυκλοπαίδεια του Budo, o Sakugawa πήγε τρεις φορές στην Κίνα, κάνοντας το ταξίδι μέχρι το Πεκίνο. Με την ευκαιρία του τρίτου του ταξιδιού, παρουσίασε τις γνώσεις του από το Πεκίνο στον νεότερό του Sokon Matsumura, ο οποίος επρόκειτο στη συνέχεια, να έχει μεγάλη επιρροή στο Καράτε της Οκινάβα. Κατά τη διαμονή του στο Πεκίνο, ο Kanga Sakugawa αρρώστησε και πέθανε. Η σωρός του Sakugawa, ενταφιάστηκε σε ένα προάστιο του Πεκίνου.

            Είναι πάντως σίγουρο ότι το όνομα Todei Sakugawa, δηλαδή “Sakugawa εξπέρ της μαχητικής τέχνης της Κίνας”, έχει χαραχθεί στη συλλογική μνήμη της Οκινάβα. Ένα kata με κοντάρι, με το όνομα «Sakugawa no Kon», έχει διασωθεί μέχρι τις μέρες μας. Σύμφωνα με τους S. Nagamine και T. Miyagi, σύγχρονους δασκάλους του Καράτε, η έκφραση Todei Sakugawa, είναι τίτλος που δηλώνει μεγάλη εκτίμηση για την τέχνη του Sakugawa και  υπονοεί μια σύγκριση και άρα αποδεικνύει, ότι υπήρχε τότε στην Οκινάβα μία συγκρίσιμη μαχητική τέχνη. Αυτό είναι μια απλή υπόθεση. Υπάρχει και άλλη δυνατή ερμηνεία. Στην Οκινάβα, ο όρος «Το» (Κίνα) χρησιμοποιείται ως επίθετο, για να δηλώσει την τελειότητα σε κάτι κινέζικο. Η έκφραση “Todei Sakugawa”, μπορεί να εκφράζει λοιπόν την τελειότητα του εξπέρ Sakugawa, χωρίς να συνεπάγεται την αντίθεση ανάμεσα στην κινέζικη τέχνη και μία τοπική τέχνη.

SOKON MATSUMURA

            Η ιστορία του Καράτε στην παράδοση της Οκινάβα, παίρνει μια μορφή λίγο πιο συγκεκριμένη, ξεκινώντας από τον Sokon Matsumura (1809-1899). Στην πραγματικότητα, οι έρευνες για την πρώτη Σχολή του Καράτε (με την έννοια της τάσης ή του ρεύματος), της οποίας η επιρροή στη σημερινή πρακτική είναι ορατή, οδηγούν σε αυτόν. Ήταν ο πρώτος που μετέδωσε μια συστηματική μέθοδο. Αυτό που ονομάζουμε Shuri-Te προέρχεται από την τέχνη του και η επιρροή του συνεισέφερε αποφασιστικά και στη δημιουργία του Tomari-Te. Είναι πιθανό ο Matsumura να δέχθηκε τη διδασκαλία του Sakugawa αλλά, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, υπέδειξε σαν δάσκαλό του στην κινέζικη μαχητική τέχνη, έναν Κινέζο ονόματι “Iwa”. Κανένα κείμενο δε δηλώνει ότι είχε σχέσεις με τον Sakugawa.

            Στις διαφορετικές εκδοχές της Ιστορίας της μαχητικής τέχνης της Οκινάβα, το πρόσωπο του Matsumura είναι θρυλικό. Για να κατανοήσουμε την επιρροή που ασκούσε, είναι σημαντικό να λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι, είχε σπουδάσει τη μαχητική τέχνη στην Οκινάβα, στην Ιαπωνία και στην Κίνα. Ο Matsumura Sokon Bucha, προερχόταν από μια αριστοκρατική οικογένεια του Ryu-Kyu. Στα είκοσί του χρήστηκε σωματοφύλακας του Πρίγκιπα, στο Παλάτι του Shuri. Δεν γνωρίζουμε από ποια ηλικία άρχισε να εξασκεί μια μαχητική τέχνη, αλλά η θέση του ως σωματοφύλακας του Πρίγκιπα, μας οδηγεί να υποθέσουμε ότι τη στιγμή της τοποθέτησής του, είχε ήδη φτάσει σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο. Τη χρονιά που ακολούθησε την τοποθέτησή του, ο Matsumura γνωρίζει έναν δικαστή τον Satsuma και αυτός του εξασφαλίζει την κατ’ εξαίρεση άδεια, να μελετήσει την τέχνη του σπαθιού, της σχολής Jigen-ryu. Η εξάσκηση και οι διδαχές αυτής της σχολής, προορίζονταν αποκλειστικά για πολεμιστές που επρόσκειντο στην αυλή και κανονικά δεν επιτρεπόταν στον Matsumura, που υπηρετούσε τον Βασιλιά του Ryu-Kyu, ο οποίος ήταν υποτελής του Satsuma. Μπορούμε να φανταστούμε, με πόση επιμονή εκείνος ο δικαστής πρέπει να πρότεινε τον Matsumura, για να του επιτραπεί να διασχίσει την πύλη του dojo, του Οίκου Satsuma. Σύμφωνα με το έθιμο, παίρνει όρκο, σφραγισμένο με το αίμα του, να διαφυλάξει με άκρα μυστικότητα όλα όσα μάθει.

Μαθητής του JigenRyu

            Το 1832 στα 24 του χρόνια, ο Matsumura στέλνεται στην αυλή των Satsuma, για μια αποστολή είκοσι έξι μηνών. Παίρνει από την κυβέρνηση του Ryu-Kyu και από το παλάτι των Satsuma, την άδεια να εξασκηθεί στη Σχολή του σπαθιού Jigen-ryu. Η βασική εκπαίδευση του Jigen-ryu, λέγεται “Tategi-uchi”. Συνίσταται στο χτύπημα ενός κορμού δέντρου, με ένα πολύ στέρεο κομμάτι ξύλου, μήκους περίπου ενός μέτρου και τριάντα εκατοστών. Ξεκινώντας από μία απόσταση τεσσάρων ή πέντε μέτρων, πρέπει να πεταχτεί κανείς με τρία βήματα προς ένα δέντρο, βγάζοντας μια κραυγή, στην οποία βάζει τόση ενέργεια, όση αν ήταν η τελευταία της ζωής του, και να χτυπήσει τον κορμό με όλη του τη δύναμη.

            Στη Σχολή Jigen-ryu, η εκπαίδευση του Matsumura συνίσταται κυρίως στο “Tategi-uchi” – τρεις χιλιάδες επαναλήψεις το πρωί και οκτώ χιλιάδες το βράδυ –συνδυαζόμενη και με εξάσκηση στο dojo. Μετά από δυο χρόνια παραμονής στο Dojo Satsuma, ο δάσκαλός του, Ijuin, του απονέμει το δίπλωμα του Jigen-ryu, που πιστοποιεί ότι δέχθηκε την αυθεντική γνώση της σχολής του. Ο Matsumura γυρίζει λοιπόν στο Ryu-Kyu. Είναι είκοσι έξι ετών.

            Το 1836, δυο χρόνια μετά την επιστροφή του στο Ryu-Kyu, ο Matsumura φεύγει για το Πεκίνο, με μία αποστολή του Βασιλιά των Ryu-Kyu, προς τον Αυτοκράτορα της Κίνας. Κατά τη διάρκεια των δεκαπέντε μηνών της παραμονής του στο Πεκίνο, ο Matsumura μαθαίνει μια μαχητική τέχνη, κοντά σε ένα κινέζο δάσκαλο, τον Wei Bo, που διαβάζεται “Iwa”, με την γιαπωνέζικη προφορά της Οκινάβα. Συνήθως, χωρίζουμε την κινέζικη μαχητική τέχνη σε δυο ρεύματα, αυτό του Βορρά και αυτό του Νότου. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι η σχολή του “Iwa”, ανήκε στο ρεύμα του Βορρά.

Ο Matsumura στο Πεκίνο

            Πρόκειται πιθανότατα για τη Σχολή του Xingyi-quan, μια από τις τρεις κύριες σχολές του Βορρά, γιατί ήταν η Σχολή με την μεγαλύτερη αποδοχή από τους χιλιάδες στρατιωτικούς του Πεκίνου, με τους οποίους ο Matsumura συναναστρεφόταν. Από την άλλη, στο kata του Καράτε, που διασώζεται  μέχρι σήμερα με το όνομα Matsumura no Bassai (Passai), μπορούμε να παρατηρήσουμε μία τεχνική συναφή του zuan-quan, μία από τις πέντε βασικές τεχνικές του Xinqyi-quan. Αυτό το kata περιέχει επίσης τεχνικές πολύ κοντινές στο Ma-quan, χτύπημα του αλόγου, του Xingyi-quan. Από την άποψη των τεχνικών κινήσεων, το Καράτε του ρεύματος Shuri-Te, παρουσιάζει πολλές άλλες ομοιότητες με το Xingyi-quan και άλλες σχολές του Βορρά της Κίνας.

            Γυρνώντας στο Ryu-Kyu το 1837, ο Matsumura αναλαμβάνει πάλι τα καθήκοντα του σωματοφύλακα του Βασιλιά. Αυτήν την εποχή, αλλάζει τα ιδεογράμματα του τίτλου του, “Sokon” που σήμαινε «κύριος απόγονος», διαλέγοντας τα ιδεογράμματα που, με την ίδια προφορά, σημαίνουν «δάσκαλος της τέχνης του ραβδιού». Διηγούνται ότι αυτό το όνομα του είχε δοθεί από τον δάσκαλό του «Iwa», ο οποίος τον είχε κρίνει δάσκαλο στην τέχνη του ραβδιού. Από την άλλη, στο Πεκίνο, ονόμαζαν τον Matsumura “Wu-Cheng-da”, δηλαδή «αυτός που τελειοποιείται στην τέχνη της μάχης». Αυτό το όνομα, του είχε δοθεί επίσης από ένα Κινέζο δάσκαλο. Ο Matsumura διατηρεί τη θέση του σωματοφύλακα του Βασιλιά, κάτω από τις διαταγές τριών διαδοχικών βασιλιάδων και παράλληλα με τα επίσημα καθήκοντά του, εμβαθύνει την τέχνη του, συναντώντας κινέζους δασκάλους που έμεναν στο Ryu-Kyu ή μελετώντας τις μαχητικές τεχνικές των κατοίκων του Ryu-Kyu.

            Ο Sensei Matsumura, αρχίζει σιγά-σιγά να διδάσκει την τέχνη του. Η σχολή του παίρνει αργότερα το όνομα “Shuri-Te”, από το όνομα της περιοχής που έμενε. Μια παραλλαγή αυτής της Σχολής, με όνομα “Tomari-Te” αναπτύχθηκε στο γειτονικό χωριό Tomari. Η άσκηση της γροθιάς στη μακιβάρα είναι συνηθισμένη στην Οκινάβα, αλλά δεν υφίσταται στην Κίνα. Είναι μήπως μια επέκταση και μία εφαρμογή του “Tategi-uchi” που ο Matsumura έκανε στη Σχολή Jigen-ryu; Έστω και αν η μακιβάρα είναι μεταγενέστερη του Matsumura, είναι σίγουρο ότι η εμπειρία του επηρέασε πολύ τον τρόπο χρήσης της.

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ SAKUGAWA και MATSUMURA

            Από όσα γράψαμε μέχρι τώρα θα μπορούσαμε να συνάγουμε ότι η συνεισφορά των μεγάλων δασκάλων Sakugawa και Matsumura ήταν τεράστια.

            Με τις εμπνευσμένες εισηγήσεις και τροποποιήσεις τους συνέβαλαν αποφασιστικά στην διαμόρφωση του καράτε.

            Συνοψίζοντας λοιπόν έχουμε:

 

Sakugawa

            Ο πρώτος που έκανε σημαντικές τροποποιήσεις στο καράτε ήταν ο δάσκαλος Sakugawa (μόλις τρεις γενιές πριν από Sensei Funakoshi).

            Το kata Kushanku (kanku) που εισήγαγε, είναι ένα kata με τεχνικές νυχτερινής μάχης και  αποτελεί την ζωντανή καρδιά του Shotokan.

            O Sakugawa ήταν ο πρώτος που δημιούργησε το Dojo kun. Επίσης έμαθε από τον Kushanku την αρχή του Hikite.

Matsumura

            Το γραμμικό καράτε δεν υπήρχε πριν τον Matsumura, αυτός ήταν που εισήγαγε τις γραμμικές τεχνικές.

            Δημιούργησε μια επιστημονική προσέγγιση για το Καράτε. Πίστευε ότι η ταχύτητα ήταν το κλειδί για τη δύναμη.

            Το γεγονός ότι κάποιος μικρόσωμος με τις γραμμικές τεχνικές μπορούσε να αντιμετωπίσει έναν μεγαλόσωμο άνδρα έδωσε στο Καράτε συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι στα κινέζικα στυλ.

ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΟΚΙΝΑΒΕΖΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΙΝΕΖΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ

ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

            Επιβάλλεται για τις ανάγκες της ιστορίας μας να αναφερθούμε έστω και περιληπτικά στις δυο τάσεις του Οκιναβέζικου Καράτε, το Shuri-te και το Naha-te καθώς και στους προγόνους τους, το Βόρειο και το Νότιο Σαολίν Κουνγκ Φου. Πριν ξαναπιάσουμε το νήμα της ιστορίας του Shuri-te, που είναι ο πρόγονος του σημερινού Shotokan karate.

Shurite και Nahate

            Τον δέκατο ένατο αιώνα, το Okinawa-Te χωριζόταν σε τρεις κλάδους: Naha-Te, Shuri-te και Tomari-te. Οι κλάδοι προσδιορίστηκαν με βάση τον τόπο καταγωγής κάθε συγκεκριμένου κλάδου. Αυτές οι τρεις περιοχές ήταν τόσο κοντά, που το Tomari και το Shuri είναι σήμερα προάστια της Naha. Από την άλλη, το Shuri-Te και το Tomari-Te ήταν τόσο όμοια, που η διάκριση ανάμεσα στα δυο στυλ, μειώθηκε σιγά-σιγά. Ο δάσκαλος Gichin Funakoshi στο “Karatedo Kyohan” και ο Shoshin Nagamine στο “The Essence of Okinawa Karate Do”, διακρίνουν ουσιαστικά δυο μεγάλες τάσεις: το Shorin-ryu ή Shurite και το Shorei-ryu ή Nahate. Το Shorin-ryu αναπτύχθηκε γύρω από το Shuri και το Tomari, ενώ το Shorei-ryu κατάγεται από τη Naha.

            Από τεχνική άποψη, το Nahate (ο όρος αυτός χρησιμοποιείται κατά προτίμηση έναντι του Shorei-ryu, που έχει πέσει σε αχρηστία) έχει σχέση με τα στυλ του κινέζικου Νότου: τεχνικές χεριών που προέρχονται από το Tankg Lang (Αλογάκι της Παναγίας) και του Wing Chun, σταθερές και δυνατές στάσεις, αποκλειστικά χαμηλά λακτίσματα, βαθιά και με ήχο αναπνοή. Τα πόδια μετατοπίζονται διαγράφοντας ημικύκλιο. Τα kata αυτής της μεθόδου, είναι τα Sanchin, Saifa, Seienchin, κλπ.

            Το Shurite ή Shorin-ryu, σχετίζεται με τη σειρά του, με τα στυλ του Βορρά. Άλλωστε, Shorin είναι η μεταλλαγμένη γραφή του Shaolin. Περισσότερα λακτίσματα, περισσότερες αποφυγές και λιγότερη  αίσθηση σκληρότητας από το Nahate. Η μετατόπιση των ποδιών γίνεται σε ευθεία γραμμή και η αναπνοή είναι φυσική. Τα κάτα που χαρακτηρίζουν αυτή τη σχολή, είναι τα Bassai, Kusanku (Kanku), Chinto (Gankaku), κλπ. Ο κλάδος Tomari-te του Shorin-ryu, με παρόμοια μορφή, χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη έμφαση στις λαβές και τις ρίψεις. Δύο τυπικά kata είναι το Sochin και το Unsu.

            Είναι σημαντικό, ιστορικά, να κατανοήσουμε ότι οι δυο κλάδοι του Οκιναβέζικου καράτε δημιουργήθηκαν μετά τον δάσκαλο MATSUMURA. Δύο σημαντικοί μαθητές του, έκαναν αυτή τη δουλειά. Βασικός διαμορφωτής του Shuri-te υπήρξε ο δάσκαλος Itosu με τους «νεωτερισμούς» του οποίου καταπιάνεται διεξοδικά το υπόλοιπο μέρος αυτής της εργασίας.

            Ο βασικός διαμορφωτής του ρεύματος Naha-te ονομάζεται Kanryo Higaonna (μαθητής του Higaonna ήταν ο Chojun Miyagi που δημιούργησε την σχολή Goju), και γεννήθηκε το 1845. Παρά το γεγονός ότι αποτελεί μια εξ’ ίσου σημαντική προσωπικότητα με τον Itosu και στην ουσία αποτελεί το άλλο μισό του Καράτε, εν τούτοις θα αρκεστούμε να τον αναφέρουμε μόνο ονομαστικά μια και δεν υπάρχει συνεισφορά του στο θέμα που μας απασχολεί δηλαδή την τάση Shuri-te.

Το Βόρειο και Νότιο Σαολίν Κουνγκ Φου

            Αρκετές φορές μέχρι τώρα αναφερθήκαμε στο Βόρειο και Νότιο Σαολίν. Τι ακριβώς όμως σημαίνουν αυτές οι τέχνες;

            Στη διάρκεια της δυναστείας Τσίνγκ έλαβε χώρα η δημιουργία πολλών στυλ από το νότιο Σαολίν Κουνγκ-Φου.

            Εκτός από το Βόρειο μοναστήρι Σαολίν που βρίσκεται στην επαρχία Χε-ναν ένα άλλο μοναστήρι Σαολίν κτίστηκε στην περιοχή Τσουάν Τζόου της επαρχίας Φού-Τζιέν κατά τη διάρκεια της δυναστείας Μίνγκ (1368-1644). Το Κουνγκ Φου που διδασκόταν εκεί αναφέρεται ως Νότιο Σαολίν Κουνγκ Φου για να ξεχωρίζει από το Βόρειο Σαολίν Κουνγκ Φου του μοναστηριού Χε-ναν.

            Το νότιο Σαολίν Κουνγκ Φου χαρακτηρίζεται από σταθερές στάσεις, πανίσχυρα χέρια και περίπλοκες τεχνικές χεριών, σε αντίθεση με τα ανάλαφρα πηδήματα τις εκτεταμένες κινήσεις και τη μεγάλη γκάμα επιθέσεων με τα πόδια του Βόρρειου Σαολίν.

            Γενικά οι μαχητές του Βορρά είναι πιο σκληροί από εκείνους του Νότου. Το κλίμα εκεί είναι πιο άγριο, οι συνθήκες της ζωής πιο δύσκολες και η διατροφή τους πιο ενισχυμένη. Επίσης, οι περισσότεροι από τους μεγάλους βόρειους παλαιστές έχουν εργαστεί σαν στρατιωτικοί συνοδοί σε πολλές αποστολές: ένα εξαιρετικό, αν και επικίνδυνο επάγγελμα, με το οποίο δοκιμάζουν τις πολεμικές τους ικανότητες.

            Το σύστημα του Λευκού Γερανού, πού δημιουργήθηκε πριν από 200 περίπου χρόνια στην Κινέζικη επαρχία Φουκιέν, έδωσε πάρα πολλά στοιχεία στο Καράτε. Το σύστημα αυτό ήταν έμπνευση της Φάνγκ τσι Νιάνγκ κόρης ενός δασκάλου κάποιου εσωτερικού συστήματος Σαολίν, η οποία παρακολούθησε κάποτε δυο λευκούς γερανούς να μάχονται μεταξύ τους.

            Στην ουσία το γραμμικό καράτε άρχισε απ’ αυτή τη νεαρή γυναίκα.

            Οι τεχνικές με ανοικτά χέρια στο Καράτε, προέρχονται από το στυλ του λευκού γερανού που εισήχθη στην Οκινάβα από την Κίνα.

ΤΟ ΗΘΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΤΟΥ SHURITE

            Αυτό που στην ουσία διαφοροποίησε το Οκιναβέζικο Καράτε από τις κινεζικές βαθιές του επιρροές αλλά και που διεύρυνε τη διάσταση μεταξύ του Shuri-te και του Naha-te έχει άμεση συνάφεια με την ηθική τους παράμετρο.

            Η ακόλουθη υπόθεση έχει μεγάλη σημασία.

            Οι μαχητές του Shuri έχουν τελείως διαφορετικό ηθικό υπόβαθρο απ’ ό,τι οι Κινέζοι. Αφού λοιπόν η ηθική βάση είναι διαφορετική, είναι επόμενο να δημιουργηθούν διαφορές στις τεχνικές στα kata και στο BUNKAI.

            Τα κινέζικα στυλ οφείλουν ένα μεγάλο χρέος στους βουδιστές μοναχούς του ναού Σαολίν. Οι βουδιστές μοναχοί μαθαίνουν πολεμικές τέχνες για πειθαρχία και αυτοάμυνα.

            Για έναν μοναχό ήταν σημαντικό να προστατεύσει το κάρμα του που ήταν το μέλλον του πνεύματός του, διότι πίστευε ότι αν προκαλούσε πόνο σε κάποιον θα του επιστρεφόταν ο πόνος στην επόμενη ζωή.

            Έτσι, ο μοναχός, προσπαθούσε να ελαχιστοποιήσει την ζημιά που προκαλούσε στον αντίπαλό του. Επειδή δε ήταν σίγουρο ότι, κατά την διάρκεια της μάχης θα δεχόταν κτυπήματα επιβαλλόταν να δυναμώσουν το σώμα τους για να μπορούν να δέχονται αυτά τα κτυπήματα παθαίνοντας όσο γινόταν λιγότερη ζημιά.

            Αυτό το βλέπουμε και σήμερα σε διάφορα «νεοκινεζικά στυλ» όπως το Goju Ryu και το Uechi Ryu (τρόπος π.χ. που εκτελούν το Sanchin kata).

            Ο Matsumura όμως δεν ήταν μοναχός, ήταν σωματοφύλακας (Keimochi). Οι Keimochi ζούσαν εκπαιδευόμενοι και πέθαιναν αν χρειαζόταν για να προστατέψουν τον βασιλιά τους. Αυτός ήταν ο λόγος που δημιούργησε την διαφορά μεταξύ του σκληρού γραμμικού καράτε και των κινέζικων στυλ.

            Ο δάσκαλος Matsumura τροποποίησε ή για άλλους εξέλιξε το Shuri-te, έτσι ώστε να μπορεί ο μαχητής που εξασκείται σ’ αυτό ,να πετυχαίνει την μέγιστη δυνατή ζημιά σε ελάχιστο χρόνο, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα πάνω από έναν αντιπάλους.

            Δεν γνωρίζουμε αν, όντως, ο Sensei Matsumura ήταν ο ικανότερος μαχητής της εποχής του στο νησί, εκείνο που μπορούμε να συμπεράνουμε είναι ότι ήταν ο πιο αδίστακτος.

            Ο Matsumura ήταν το κεντρικό πρόσωπο της ανάπτυξης των πολεμικών τεχνών στα μέσα του 1800. Ήταν αυτός που καθιέρωσε για τις ανάγκες της δουλειάς του το σκληρό γραμμικό καράτε.

Anko Itosu

            Αν ο Matsumura ήταν ο εφευρέτης, ο Itosu ήταν ο δάσκαλος. Πολλές από τις «δραστηριότητες» που έχουμε σήμερα στο Shotokan προέρχονται από τον δάσκαλο Itosu. Αν ο Sensei Funakoshi είναι ο πατέρας, ο Sensei Itosu είναι ο παππούς.

            Είναι γνωστό ότι δημιούργησε τα pinan kata (Heian), εισήγαγε το Chinte. Δημιούργησε δυο εκδοχές στο Kanku το Bassai και το Gojushiho (Sho και Dai). Δημιούργησε το Rohai kata. Δίδαξε το Enpi συστηματικά που ήταν ένα αρχαίο kata. «Έβαλε το χέρι του» σ’ όλα τα παλιά kata και τα τροποποίησε. Ήταν ο πρώτος που επέτρεψε και ενθάρρυνε τους μαθητές του να κάνουν καράτε δημοσίως.

            Αξιοσημείωτο γεγονός αποτελεί το ότι δίδασκε τις τεχνικές αλλά όχι και την ανάλυση (Bunkai) των Heian Kata στο ευρύ κοινό!

            Ο Anko Itosu που γεννήθηκε το 1830, στην πόλη Shuri. Υπήρξε ο εξωτερικός μαθητής του Sokon Matsumura, ενώ εσωτερικός μαθητής του ήταν ο Anko Azato. Ο Itosu και ο Azato, ήταν άλλωστε επιστήθιοι φίλοι. Ο Itosu έμεινε 8 χρόνια δίπλα στον Sokon Matsumura, από το 1840 μέχρι το 1848. Κέρδισε επίσης πολλά από τη διδασκαλία του Shinpan Gusukuma, καθώς και από τη διδασκαλία του εσωτερικού μαθητή του Iwah (στρατιωτικός ακόλουθος), του Yasuri. O Sensei Itosu έμεινε στην ιστορία για έναν ιδιαίτερο λόγο: το 1905, εισήγαγε το Okinawa-Te, στο πρόγραμμα φυσικής αγωγής των γυμνασίων και των λυκείων της Okinawa. Χάρη σε αυτό, το ενδιαφέρον των Ιαπώνων για την πολεμική τέχνη της Okinawa,έγινε όλο και μεγαλύτερο. Τότε πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίδειξη του Okinawa-Te, μπροστά σε ευρύ κοινό. Η αύξηση του αριθμού αυτών που άρχισαν να ασχολούνται με το Okinawa-Te, έκανε τον Itosu να συνειδητοποιήσει, ότι τα παλιά kata ήταν πολύ μεγάλα και πολύπλοκα, για να διδάσκονται σε γυμνάσια. Έτσι δημιουργήθηκαν τα πέντε Pinan (Heian) (τότε ο Itosu ήταν 77 ετών). Τα μικρά αυτά kata είναι απλοποιημένα, σε σχέση με τα kata της κλασικής και πιο αυστηρής εκπαίδευσης: “Hito Kata San Nen”, ένα kata μέσα σε τρία χρόνια, λέει ένα παλιό γνωμικό. Η σειρά των Pinan, δημιουργήθηκε με βάση τη μορφή και την αίσθηση του Kushanku, Passai, Chinto και Jion. Η αρχική μορφή που τους έδωσε ο sensei Itosu, βρίσκεται στο Matsubayashi Shorin-Ryu, του Sensei Nagamine.

Ο Anko Itosu ήταν ψηλός και δυνατός για Ασιάτης και μάλιστα της εποχής εκείνης. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις. Οι παιδαγωγικές του ικανότητες ήταν αδιαμφισβήτητες. Ο A. Itosu πέθανε το 1915.

            Ο δάσκαλος Itosu εκτός από μαθητής του Matsumura έγινε και συνάδελφός του. Προσελήφθη στην φρουρά του Βασιλιά ως σωματοφύλακας (Keimochi). Από τις τροποποιήσεις που επέφερε στα kata και στα Bunkai τους, μπορούμε να υποθέσουμε ότι κατείχε υπεύθυνη θέση στο σώμα των Keimochi, επιφορτιζόμενος με το πρόγραμμα της πρακτικής τους εκπαίδευσης

            Στην συνέχεια θα αναφερθούμε διεξοδικά τι μεθοδολογικές αλλαγές που καθιέρωσε στην πρακτική του γραμμικού καράτε ο Sensei Itosu. Ήταν μια δουλειά που άρχισε όπως είδαμε πριν από τον δάσκαλο Matsumura μα χρειάστηκε το αναλυτικό – επιτελικό μυαλό του Itosu για να πάρουν επαρκή μορφή κατάλληλη για πρακτική εκπαίδευση.

            Δουλεύω ήδη πολλούς μήνες πάνω στο θέμα αυτό με αποτέλεσμα να έχω καταλήξει στο σχεδόν ασφαλές συμπέρασμα ότι η δραστηριότητα του εμπνευσμένου αυτού άνδρα μπορεί να χωρισθεί ιστορικά σε δυο περιόδους. Εδώ, θα ασχοληθούμε με την πρώτη του περίοδο, την λιγότερο γνωστή, αυτή που έχει σχέση με το χρονικό διάστημα που ήταν Keimochi και η εξέταση της οποίας δίνει κάποιες απαντήσεις στο ερώτημα που θέσαμε στην αρχή, δηλαδή: «πότε έσπασε η αλυσίδα για το καράτε». Υποθέτω, ότι αυτή η πρώτη περίοδος τελειώνει γύρω στα 65 με 70 του χρόνια.

            Από την ηλικία αυτή και μετά αρχίζει αυτό που θα ονόμαζα «Β΄ περίοδος Itosu». Από τότε και μετά, το ανήσυχο μυαλό του αρχίζει να ασχολείται με το πώς θα μπορούσαν οι δάσκαλοι να διδάξουν τα παιδιά του δημοτικού και του γυμνασίου. Θεωρούσε ότι χρειαζόταν μια νέα μέθοδος με μικρότερα kata, όπως ήταν τα pinan (Heian), για να είναι πιο προσιτά στα παιδιά. Ως μεγάλος οραματιστής, διέγνωσε ότι αν διαδιδόταν το καράτε στα παιδιά θα κέρδιζε το στοίχημα της δημοσιότητας, πράγμα που κατάφερε!

            Γυρίζοντας λοιπόν στην Α΄ περίοδο, έχει μεγάλη σημασία να δούμε ποιές συγκεκριμένες συνθήκες μάχης είχε υπ’ όψιν του ο δάσκαλος Itosu, για να κατανοήσουμε για ποιο λόγο δόμησε το «καράτε του» με αυτόν τον συγκεκριμένο τρόπο που γνωρίζουμε ως πρόδρομο του σημερινού Shotokan.

            Θα μπορούσαν επίσης να βγουν κάποια σημαντικά συμπεράσματα από τη σύγκριση  παλαιότερων εκδοχών των kata, με τα σημερινά kata του Shotokan, όπως κάνουμε εμείς στο Fudokan – Shotokan.

 

         Τεχνικές εναντίον πυροβόλου όπλου

            300, περίπου, χρόνια, πρίν οι Αμερικάνοι πεζοναύτες του στρατηγού Πέρρυ επιτεθούν, το έτος 1853, στο Κάστρο Shuri, τα στρατιωτικά πυροβόλα όπλα ήταν ήδη γνωστά στην Okinawa. Ο Itosu ήταν τότε 23 ετών και όπως φαίνεται από τον τρόπο που δόμησε αργότερα τα  kata του,  έλαβε κι αυτός μέρος στη μάχη αυτή.

            Το μπαρούτι είχε εφευρεθεί στην Κίνα και ήταν σχεδόν τόσο παλιό όσο το Shaolin Βoxing. Η μοντέρνα ιδέα ότι το Karate προέκυψε πριν την έλευση των πυροβόλων όπλων είναι τελείως λάθος. Ο Matsumura σίγουρα μελέτησε πώς να ρίχνει με τουφέκια και πιστόλια κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του έξω από την Okinawa. Όπως μελέτησε και την ξιφομαχία. Αυτή ήταν μια φανερή απαίτηση της θέσης του. Ο Αζάτο ήταν ειδικός του Jukendo. Το Jukendo είναι ένα «άθλημα» όπως το Kendo αλλά προσομοιώνει την αντιμετώπιση ξιφολόγχης αντί για την αντιμετώπιση ξίφους. Η ξιφολόγχη του Jukendo (η mokujyo) είναι ένα bo ύψους έξι ποδιών, σκαλισμένη στο σχήμα (φόρμα) ενός τουφεκιού. Ξέροντας την εμμονή του Αζάτο για την αφόπλιση ενός ξιφομάχου, υποψιαζόμαστε ότι μελέτησε jukendo για να μάθει πώς να αφοπλίζει έναν μουσκετοφόρο (οπλίτη). Αυτό θα μπορούσε να είναι μια πολύ χρήσιμη ικανότητα στην μάχη, στην αίθουσα υποδοχής (είσοδο) του κάστρου Shuri. Εμείς μπορούμε να παρατηρήσουμε σε ένα kata,  σωματοφύλακες να αποσπούν ένα όπλο από κάποιον αντίπαλο. Οι  περισσότεροι karateka θα βρουν αυτή την άποψη παράξενη, αλλά αφού οι εχθροί του Shuri είχαν στον εξοπλισμό τους πυροβόλα όπλα, τότε είναι λογικό οι σωματοφύλακες να εκπαιδεύονταν για να εξουδετερώνουν αυτή την πρόκληση.

ΣΗΜ.:  Όταν λέμε «αίθουσα υποδοχής» εννοούμε την αίθουσα στο εσωτερικό του παλατιού – κάστρου στο Shuri. Η κύρια δουλειά των Keimochi ήταν να αμύνονται, υπερασπιζόμενοι αυτόν τον προθάλαμο από εισβολείς που επιβουλεύονταν την ζωή του πρίγκιπα.

Ακατάλληλες τεχνικές

            Ένα από τα ασυνήθιστα πράγματα σχετικά με το σκληρό στυλ του καράτε, είναι ο εκπληκτικός αριθμός των παραδοσιακών πολεμικών ικανοτήτων που λείπει από αυτό. Οι καρατέκα αυτής της τάσης, δύσκολα αναγνωρίζουν ότι το karate έχει εντυπωσιακά κενά σε αυτό το σημείο και συχνά ψελλίζουν κάτι απολογητικό σχετικά με την γνώση η οποία έχει χαθεί στο πέρασμα των αιώνων. Νομίζουμε ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο μακριά από την αλήθεια. Αυτές οι τεχνικές λείπουν για κάποιο συγκεκριμένο λόγο. Η εικόνα μιας μάχης όπου το πεδίο είναι πάντα γεμάτο με τρεις ή τέσσερις αντιπάλους, εντός βεληνεκούς και οι περισσότεροι από αυτούς προσπαθούν να σε τραβήξουν (αρπάξουν) μας προκαλεί να αναρωτηθούμε, ποιες κοινές πολεμικές ικανότητες δεν θα ήταν χρήσιμες για την μάχη στην αίθουσα υποδοχής.

Όχι πάλη (μάχη) στο έδαφος:

            Στην αίθουσα υποδοχής του Shuri, το να προσπαθείς να νικήσεις έναν μόνο αντίπαλο, απλά μπορεί να σε σκοτώσει. Αν πέσεις στο πάτωμα έξι εξαγριωμένοι εχθροί θα σε κλωτσήσουν μέχρι θανάτου, άρα ή πρέπει να μείνεις όρθιος ή να πεθάνεις. Συνεπώς δεν έχουμε μάχη στο έδαφος (jujutsu) στο σκληρό γραμμικό καράτε.

Όχι στραγγαλισμούς και όχι λαβές

            Οι μαχητές του judo ξέρουν ότι παίρνει περίπου δέκα δευτερόλεπτα για να κάνεις κάποιον να χάσει τις αισθήσεις του με ένα πνίξιμο και πάνω από ένα λεπτό για ένα «αεροπλανικό πνίξιμο». Οι «σωματοφύλακες» του Matsumura δεν είχαν τόσο χρόνο. Δεν μπορούσαν να ξοδέψουν παραπάνω από δύο δευτερόλεπτα για κάθε αντίπαλο. Στο karate έχουμε αμυντικές τεχνικές κατά των τεχνικών  στραγγαλισμού, αλλά ποτέ δεν εξασκούμαστε στο πώς να πνίγουμε έναν αντίπαλο.

Όχι λαβές συγκράτησης

            Γιατί δεν έχει νόημα να κάνει ο υπερασπιστής του Shuri λαβή συγκράτησης σε μια μάχη στην αίθουσα υποδοχής; Διότι έτσι θα χαθεί πολύτιμος χρόνος, τον οποίο θα εκμεταλλευτεί ο εχθρός για να τον χτυπήσει. Γι’ αυτό, οι λίγες λαβές συγκράτησης που υπάρχουν στα δικά μας kata, λειτουργούν κυρίως για να εκτρέπουν τον αντίπαλο προς μια ευάλωτη στάση και να τον «ετοιμάζουν» να δεχθεί μια άμεση ολοκληρωτική τεχνική.

Όχι ζωτικής σημασίας χτυπήματα

            Το Chuan Fa όπως διδάχθηκε από τον Sukugawa περιλαμβάνει ελικοειδείς τεχνικές, που καταφέρνουν πολλαπλά, ζωτικής σημασίας, χτυπήματα,  διαταράσσοντας το Qi (ενέργεια) του αντιπάλου για να τον αποδυναμώσουν. Το Shuti-te εγκατέλειψε τα σημεία πίεσης (dim-mak) επειδή απαιτείται πολύς χρόνος για να εφαρμοστούν. Το σκληρό γραμμικό karate είναι, αντίθετα, βασισμένο στη μια, αποφασιστική επιθετική τεχνική, η οποία μπορεί να βγάλει, άμεσα, εκτός μάχης τον αντίπαλο.

Όχι ψηλές κλωτσιές

            Δεν μπορείς να κάνεις εντυπωσιακές κλωτσιές όταν υπάρχουν άνθρωποι που σε σπρώχνουν από όλες τις μεριές. Το να στέκεσαι στο ένα πόδι με το άλλο σου πόδι ψηλά και τον καβάλο σου ορθάνοιχτο, δεν είναι καλή ιδέα σε μια αληθινή μάχη. Δεν υπάρχουν εντυπωσιακές κλωτσιές στα kata του Shuri-te. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν πολλές κλωτσιές οποιουδήποτε τύπου. Οι μπροστινές και πλάγιες κλωτσιές χρησιμοποιούνται σε μικρή απόσταση και είναι τεχνικές που κρατούν τη βουβωνική χώρα καλυμμένη.

Όχι μάχη τη νύχτα

            Το Chuan Fa περιέχει συγκεκριμένες τεχνικές για την πάλη στο σκοτάδι, όταν δεν μπορείς να δεις τον εχθρό σου. Αυτές οι τεχνικές ήταν πολύ πρακτικές για τους πεζούς στο σκοτεινό δάσος, ή τους δρόμους του Shuri αλλά δεν είχαν εφαρμογή στην καλά φωτισμένη αίθουσα υποδοχής. Δεν υπάρχει λόγος να συμπεριληφθούν αυτές οι ικανότητες στην εκπαίδευση των σωματοφυλάκων του Shuri.

ΤΙ ΠΡΟΣΘΕΣΕ Ο SENSEIITOSU

Κίνηση

            Στα Shorin Kata του Itosu η μετακίνηση από τη μία τεχνική στην άλλη γίνεται πολύ σύντομα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι τεχνικές να είναι τροφοδοτημένες από ορμή, έτσι ώστε το σώμα να έχει ροπή προς τον αντίπαλο τη στιγμή της πρόσκρουσης και το  χτύπημα να είναι πολύ δυνατό. Ο Itosu τονίζει τη σημασία της γρήγορης μετακίνησης και της συνεχούς ροής των τεχνικών, σε αντίθεση με το hakutsuru kata του Λευκού Γερανού — στο οποίο ουσιαστικά βασίζεται ακόμα το goju-ryu sanchin kata– το οποίο θυμίζει το λιώσιμο παγετώνα, που γίνεται σιγά-σιγά στο φως του ήλιου.

Δύναμη

            Η ιδεά του Ikken Hisutsu (σκοτώνω μ’ ένα χτύπημα) κυριαρχεί απολύτως στα Shotokan kata.

            Οι βασικές αρχές των επιθέσεων στο karate απαιτούν ο μαχητής να διατηρεί ίσια  και όρθια τη σπονδυλική στήλη όταν συγκεντρώνεται στην τεχνική. Αυτό μειώνει τραυματισμούς που μπορεί να προκληθούν από το έντονο σοκ της επαφής με τον στόχο. Το Shuri te kata απαιτεί όρθια στάση σχεδόν σε κάθε κίνηση, έτσι ώστε ο καρατέκα να παράγει και να μεταβιβάσει αυτή την δύναμη χωρίς να τραυματίζει την ίδια του την σπονδυλική στήλη.

 

 

Πολλαπλοί αντίπαλοι

            Ένα από τα πράγματα που ο δάσκαλος Itosu πρόσθεσε στα kata του, ήταν οι πολλαπλοί εχθροί. Μπορούμε να το δούμε αυτό καθαρά στο bunkai. Στο παλαιότερο bunkai αντιμετώπιζαν έναν αντίπαλο τη φορά. Το νεότερο bunkai αλλάζει από αντίπαλο σε αντίπαλο πολύ γρήγορα και μερικές φορές αντιμετωπίζει πολλούς αντιπάλους ταυτόχρονα.

            Στη μάχη  ένας προς έναν, μπορείς να διαφύγεις και να επιτεθείς χρησιμοποιώντας tai sabaki.

            Στη μάχη με πολλούς αντιπάλους όμως, μπορείς να διαφύγεις από πολλαπλές ταυτόχρονες επιθέσεις μόνον πηδώντας  μπροστά από κάποιον από τους αντιπάλους ή ανάμεσά τους και να παρεμβάλεις τη δική στου τεχνική. Αρκετές φορές μπορείς να αγνοήσεις κάποια επίθεση, μπορείς να κινηθείς μακριά από τις κλωτσιές τις μπουνιές και τα πιασίματα που πραγματοποιούνται από τους εχθρούς σου. Η γρήγορη μετακίνηση στα kata του Shotokan, είναι μια αποτελεσματική στρατηγική για να αποφύγεις πολλούς αντιπάλους ταυτόχρονα.

            Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι στο Sshotokan καταφέρουμε αποφασιστικά χτυπήματα, δεν πιέζουμε τους μύες των αντιπάλων, ούτε συστρέφουμε τους αντίχειρές τους.

ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ENBUSEN

            Το Enbusen, η γραμμή εκτέλεσης (βηματισμοί) στα kata του sensei Itosu, είναι παραλλαγές του αρχικού Εnbusen. Στο Shotokan το σκεφτόμαστε αυτό όπως το σχήμα ενός κεφαλαίου «I» ή ενός «Η», αλλά στα αυθεντικά pinan kata το πρότυπο Enbusen μοιάζει περισσότερο σαν ένα διπλό βέλος. (↕). Αυτό συνεπάγεται ότι ο sensei Funakoshi ισοπέδωσε τις αιχμές των βελών για να δημιουργήσει το «I » των heian kata. Τo γιατί αποτελεί μυστήριο!

Τι απέρριψε ο sensei Itosu

            Η «θεωρία του χωνευτηρίου του Shuri» προβλέπει ότι ορισμένες κατηγορίες τεχνικών θα μπορούσαν να είναι άχρηστες στους σωματοφύλακες του Shuri. Για το μεγαλύτερο κομμάτι των kata που έφτιαξε ο Itosu, τα στοιχεία που λείπουν από αυτά, σε σχέση με τα παλαιότερα kata, σχετίζονται με τεχνικές που παίρνουν πολύ χρόνο για να εφαρμοστούν, ή που «δένουν» τα χέρια εκείνου που τις εκτελεί. Μπορούμε αυτό να το δούμε, συγκρίνοντας το αρχικό με το αναθεωρημένο kata. Ποιες λοιπόν ήταν οι τεχνικές που ο sensei Itosu άλλαξε ή μετακίνησε;

Λιγότερα σημεία πίεσης

            Στις παλαιότερες εκδοχές των kata περιέχονται διαδοχικά χτυπήματα στα σημεία πίεσης, σε διάφορους μεσημβρινούς του βελονισμού. Ο καρατέκα χτυπάει τον αντίπαλο τρεις ή τέσσερις φορές για να τον αποδυναμώσει και να τον εκθέσει σε ένα τελικό χτύπημα ή ρήψη. Το χτύπημα σημείων ζωτικής σημασίας είναι συνηθισμένη εξάσκηση στο «μαλακό καράτε» και στο chuan fa και κληρονομήθηκαν από τις επιθέσεις ραμφίσματος του άσπρου γερανού.

            Κατά τον Itosu δεν κτυπάμε τον εχθρό σε τέσσερα σημεία ζωτικής σημασίας για να τον προετοιμάσουμε για το τελευταίο χτύπημα. Στο shotokan δημιουργείς ένα άνοιγμα δευτερολέπτου και μετά χτυπάς τον αντίπαλο καίρια και αποφασιστικά. Το χτύπημα μπορεί να πλήξει ή και όχι, ένα σημείο ζωτικής σημασίας όπως το ηλιακό πλέγμα, αλλά συνήθως κατευθύνεται  σε ένα σημείο στην κεντρική γραμμή του σώματος. Φαίνεται πως ο sensei Itosu εγκατέλειψε την θεωρία των ευάλωτων σημείων υπέρ του τελικού αποφασιστικού χτυπήματος. Αυτός είναι κυρίως ο τρόπος που πάλευε στον δρόμο. Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο το οποίο εξηγεί το πώς η γνώση των σημείων ζωτικής σημασίας του «chuan fa» χάθηκε στο σκληρό γραμμικό καράτε. Για τους σωματοφύλακες του στρατού του Shuri ήταν άχρηστη μια στρατηγική που απαιτούσε, από αυτούς, να χτυπήσουν τον κάθε αντίπαλο πολλές φορές. Ο στόχος τους ήταν να χτυπήσουν τον αντίπαλο μια φορά αποφασιστικά και να τελειώνουν με αυτόν. Αυτό καθιστά την θεωρία των ζωτικών σημείων άχρηστη για αυτούς.

Λιγότερα χτυπήματα Nukite

            Ως άμεσο αποτέλεσμα της εγκατάλειψης των σημείων ζωτικής σημασίας, έχει γίνει μια γενική μείωση στον αριθμό των κτυπημάτων με τα δάχτυλα στα Shuri Kata. Υπάρχουν ακόμα μερικά χτυπήματα nukite στο Shotokan αλλά σχεδόν όχι τόσα όσα βλέπουμε στο isshin ryu. Στις παλαιότερες εκδοχές φαίνεται να υπάρχουν επτά επιθέσεις nukite στο Νaihanchi στο Chinto και στο Kusanku. Συγκρίνοντας αυτά τα kata με τις μεταγενέστερες εκδοχές τους, θα δούμε συνολικά το πολύ δυο επιθέσεις nukite στο Τekki shodan στο Gankaku και το Kanku dai. Είναι «απογοητευτικό» να παρατηρούμε ότι δυο από τα nukite χτυπήματα που ο sensei Itosu διαφύλαξε, παρουσιάζονται καθαρά ως «κακά παραδείγματα». Αυτός φαίνεται να λέει: «αν  δοκιμάσετε να κάνετε nukite, ο αντίπαλος θα αρπάξει το χέρι σας και θα το γυρίσει». Αυτές θα μπορούσε να είναι οι τεχνικές nukite που βλέπουμε στο Ηeian sandan και προς το τέλος του Κanku dai. Αυτές τις επιθέσεις ο Sensei Itosu μας προειδοποιούσε να μην τις κάνουμε.

Όχι τεχνικές υποταγής

            Στις παλαιότερες εκδοχές των kata ο καρατέκα ενθαρρύνεται στην εφαρμογή ενός κρατήματος και ελέγχου του αντιπάλου του μέχρι να μπορεί να τον αποτελειώσει. Το Shotokan kata κρατάει έναν εχθρό μόνο στιγμιαία για να ενισχύσει τις επιπτώσεις μιας τεχνικής. Δεν βλέπει κάποιος στο shotokan bunkai να εφαρμόζεται ένα κλείδωμα του καρπού ή σπάσιμο του αστραγάλου σε έναν αντίπαλο που είναι ήδη το έδαφος, όπως κάνουνε σε μερικά παλαιότερα bunkai. Στο Shotokan μπορεί να σπάσεις το κρανίο του αντιπάλου με την φτέρνα σου, αλλά σχεδόν ποτέ δεν θα έπιανες το πόδι του για να το γυρίσεις έτσι ώστε να τον ελέγξεις.

Όχι μάχη τη νύχτα

            Ο δάσκαλος Itosu φαίνεται να έχει αφαιρέσει από τα Shuri kata μια ολόκληρη κατηγορία τεχνικών πάλης που θα μπορούσε να πραγματοποιείται στο σκοτάδι, όπως τεχνικές προοριζόμενες να παραπλανήσουν τον αντίπαλο για την θέση σου και τεχνικές που σε αφήνουν να ψάξεις σιωπηλά για έναν αντίπαλο στο σκοτάδι.

Για παράδειγμα, σε παλαιότερες εκδοχές του Kata, ο καρατέκα χτυπάει το αριστερό του πόδι για να κάνει θόρυβο, ενώ κλείνει  προς τα δεξιά για να κρατήσει το σώμα του έξω από το σημείο απ’ όπου ακούστηκε ο ήχος,  τεχνική που προορίζεται να παραπλανήσει έναν εχθρό. Τέτοιες τεχνικές δεν εφαρμόζονται στα kata του Shotokan.

            Επίσης, τεχνικές όπου ψάχνουμε έναν αντίπαλο στο σκοτάδι σιωπηρά, χρησιμοποιώντας τα χέρια και τα πόδια μας, όπως ένας ανιχνευτή (βάδισμα του φαντάσματος στην στρατιωτική ορολογία), έχουν απαλειφθεί από το Shotokan. Ο ήρωας του kata κινείται αργά μπροστά, μέχρι να αγγίξει έναν αντίπαλο. Στο Shuri te αυτή η τεχνική έχει μετατραπεί σε τριπλό και τετραπλό shuto uchi, όπως οι ακολουθίες που βλέπουμε στο Ηeian nidan.

            Οι σωματοφύλακες του Shuri δεν χρειαζόταν να παλέψουν στο σκοτάδι. Το «χέρι αναζήτησης»  κάνει μπλοκ και χτύπημα αμέσως.

Μια άλλη πτυχή της νυχτερινής μάχης είναι η επίγνωση του φωτός και των σκιών. Η ακόλουθη ιστορία είναι χαρακτηριστική. Ο sensei Itosu, ο sensei Funakoshi και άλλοι έξι μαθητές δέχθηκαν επίθεση στο Naha-shuri (στο δρόμο του Naha προς το shuri) μια νύχτα μετά από μία γιορτή παρακολούθησης του φεγγαριού (σίγουρα ήταν ένα βράδυ με πανσέληνο). Ήταν ακριβώς πριν την αυγή, έτσι το φεγγάρι έδυε στα δυτικά. Αντιμέτωποι με μια εχθρική συμμορία στο φώς του φεγγαριού ο Sensei Itosu φώναξε: «Σταθείτε με τις πλάτες σας στο φεγγάρι»! Ο Sensei Funakoshi νόμιζε πως ο δάσκαλός του τρελάθηκε. Δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί ο μεγάλος σε ηλικία άνδρας φώναζε για το φεγγάρι. Αυτή η ιστορία αποδεικνύει πως ο Sensei Itosu αντιλαμβανόταν τις αρχές της μάχης στο σκοτάδι αλλά δεν τις είχε ποτέ συζητήσει με τους πιο κοντινούς του μαθητές. Τους εκπαίδευσε για την καλά φωτιζόμενη αίθουσα υποδοχής του Shuri και όχι για τους σκιερούς δρόμους.

Τι άφησε ίδιο ο Sensei Itosu

Ένα ερώτημα είναιτι γίνεται με τις τεχνικές και τις δεξιότητες που ο Itosu άφησε να υπάρχουν όπως ακριβώς στις παλαιότερες εποχές. Αυτός πρόσθεσε τη γραμμική τεχνική και απέρριψε τα σημεία ζωτικής σημασίας, αλλά τι αποφάσισε να διαφυλάξει; Οι τεχνικές του Shuri te φαίνονται ακόμα πολύ όμοιες με αυτές που δημιούργησαν οι  κινέζοι πρόγονοι, ειδικά σε αυτές που  ο καρατέκα βηματίζει προς τα πίσω.

            Συγκεκριμένα οι τεχνικές των μπλοκ ανάγονται τουλάχιστον στο στυλ του λευκού γερανού. Ένα άλλο παράδειγμα είναι: όταν αποφεύγουμε χτύπημα και ανταποδίδουμε με gyaku zuki στο shotokan εφαρμόζουμε τεχνικές και τακτικές που έρχονται κυρίως από την κινέζικη κληρονομιά. Είναι ενδεικτικό ότι σε όλα τα style του karate, οι τεχνικές των μπλόκ μοιάζουν πολύ.

Το Naihanchi (Tekki) περιέχει πολλές τεχνικές που ο Itosu άφησε ως είχαν, όπως το nami gaeshi που είναι κυρίαρχο χαρακτηριστικό του kata, όπως είναι και το υποστηριζόμενο χτύπημα. Τα διπλά μπλοκ είναι παρόντα στο Naihanchi, παρόλο που μερικά από αυτά είναι μπλοκ με ανοιχτό το χέρι. Το χτύπημα με τον αγκώνα στην παλάμη του άλλου είναι πανομοιότυπο με αυτό που κάνουμε στο Shuri te. Η διπλή μπουνιά στη μέση και στο τέλος του kata είναι παλαιά τεχνική. Ωστόσο  κανένας ερευνητής  δεν είναι σαφής σχετικά με το σκοπό και τη λειτουργία της.

            Το chinto (Gankaku) επίσης περιέχει έναν αριθμό από γνωστές κινήσεις. Το αρχικό Juji uke που πιάνει τον καρπό του αντιπάλου είναι εκεί. Και μπορείς να δεις μια έκδοση του manji uke. Η κλωτσιά με άλμα και μεταγενέστερα το getan juji uke  είναι σχεδόν πανομοιότυπα. Το προς τα κάτω χέρι – μαχαίρι μπλοκ (getan Stuto Barai) είναι παρών, ακολουθόμενο από δυο τεχνικές που χρησιμοποιούν διπλά χτυπήματα shuto.

            Μετά από αυτές τις τεχνικές, το chinto αποκλίνει από το Gankaku σχεδόν ολοκληρωτικά. Υπάρχουν επαναλαμβανόμενοι συνδυασμοί από μπλοκ / αγκωνιές / τεχνικές ποδιών αλλά αυτές δεν παρουσιάζουν καμιά ομοιότητα με τον γερανό πάνω σε έναν βράχο που ποζάρει και περιστρέφεται όπως στο Shotokan (φαίνεται σαν ο Matsumura και ο Mutsumara πήραν μόνο τον μισό δρόμο από το kata chinto πριν ο πειρατής ή μοναχός Takahara εξαφανιστεί, αφήνοντας τον καθέναν από αυτούς να τελειώσει το kata μόνος του).

            Το Kusanku ξεκινάει με τον ίδιο τρόπο (υψωμένα χέρια) όπως το Kanku dai το οποίο είναι μια στάση κληρονομημένη από τον λευκό γερανό. Ο λευκός γερανός απλώνει τα φτερά του. Ο συνδυασμός  μπουνιά/μπλοκ είναι ορατός αλλά εκτελείται με την αντίθετη ακολουθία, μπλοκ/ μπουνιά και ακολουθείται από το κλασικό πλάγιο λάκτισμα (yoko geri) και uraken. Μία άλλη διαφορά είναι ότι στο Kusanku τα περισσότερα style shorin χρησιμοποιούν μια μπροστινή κλωτσιά (mae geri). Ενώ στο Kanku-dai, εισάγεται η καινοτομία του yoko geri από τον sensei Funakoshi ή για άλλους από τον sensei Azato.

            Το Κusanku συμπεριλαμβάνει shuto στον λαιμό, ακολουθούμενο από μια μπροστινή κλωτσιά, σχεδόν όπως το κάνουμε στο Shotokan. Στην κίνηση που ακολουθεί στο Kusanku ο καρατέκα, στην πραγματικότητα, γονατίζει στο έδαφος για να πιάσει το πόδι του αντιπάλου και να το τινάξει μακριά από αυτόν. Ο καρατέκα που εκτελεί το Kusanku βυθίζεται στο έδαφος δυο φορές, και όχι μία, όπως στο Kanku-dai. Η κλωτσιά στον αέρα (μετά από άλμα) στο τέλος του kata μοιάζει όμοια.

            Τα kata του sensei Itosu είναι πενήντα τοις εκατό όμοια με τους «προγόνους». Άλλο ένα σαράντα τοις εκατό δείχνει γνωστό αλλά παραμορφώνεται από διαφορετικές βασικές αρχές και καινούργιο bunkai. Ένα δέκα τοις εκατό των τεχνικών μένουν κάπως ορφανές νοήματος!

 

Καινούργιο και παλιό bunkai

            Με δύο λόγια τα  kata του Shuri te διαφοροποιήθηκαν από τα παλαιότερα για να είναι συνεπή στις ανάγκες των σωματοφυλάκων του Shuri. Αν η τεχνική παίρνει πολύ ώρα για να εφαρμοστεί δεν θα δουλέψει εναντίον πολλαπλών επιτιθέμενων. Οι τεχνικές μάχης την νύχτα απλά δεν τους χρειάζονταν. Ο Itosu έδιωξε αυτές τις τεχνικές έξω από το σύστημα και τις αντικατέστησε με γραμμικές εφαρμογές που τους έμοιαζαν. Φαίνεται πως προσπαθούσε να διαφυλάξει την όψη και το «συναίσθημα» του παραδοσιακού kata ακόμη και όταν τα μετέτρεπε στην γραμμική τους εκδοχή. Δεν θα έπρεπε να εκπλαγούμε αν κάποιες από τις αντικαταστάσεις έγιναν λίγο αδέξια. Αυτού του είδους η αναθεώρηση αναγκάζει κάποιον να κάνει δύσκολους συμβιβασμούς. Αυτή η διαδικασία μετατροπής,  άφησε ένα πολύ μπερδεμένο bunkai σε εμάς που εξασκούμε το Shotokan και τα συγγενικά style του Shorin. Ο Itosu δεν έσβησε το παλιό bunkai εξ ολοκλήρου. Βλέπουμε το bunkai με τη γραμμική εκδοχή στην επιφάνεια του kata, αλλά ακριβώς από κάτω του αισθανόμαστε τις προηγούμενες ερμηνείες. Σε κάποια σημεία του, όταν παλεύουμε σε κοντινή μάχη με άλλους ανθρώπους επιβάλλεται να τους πλήξουμε σε σημεία ζωτικής σημασίας και να στρεβλώσουμε τις αρθρώσεις τους. Δεν πρέπει να απορούμε για ποιο λόγο δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε το bunkai του Itosu. Στην προσπάθειά μας να αναλύσουμε ένα kata του Shotokan, οδηγούμαστε σε διαφορετικά bunkai, έτσι κατανοούμε ότι τα Shorin kata περιέχουν δυο ανεξάρτητα σετ από εφαρμογές και τότε μόνο μπορούμε να αρχίσουμε να εκμεταλλευόμαστε και τα δύο. Πρέπει να μπορούμε να μελετήσουμε όλες τις επιπτώσεις των τεχνικών και των συνδυασμών τους που εφαρμόζονται. Γι’ αυτό το  πολύπλοκο bunkai δεν είναι κατάρα, αλλά μια θαυμάσια ευκαιρία για βαθύτερη κατανόηση του καράτε.

Θέματα τακτικής στο kata

            Κανένας δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι κάθε Shurite kata είναι μια κυριολεκτική μάχη, ένα πλήρες σχέδιο μιας αληθινής πάλης. Τα kata του Itosu είναι πολύ συμμετρικά και καλλιτεχνικά για να γίνουν κυριολεκτικά. Ακόμη και έτσι όμως, εμείς μπορούμε να δούμε το σχήμα του σχεδίου της μάχης του Shuri στα kata του Itosu. Το οργανωτικό μυαλό του Itosu άφησε ένα συγκεκριμένο αποτύπωμα στα kata που παρουσιάζουν την «μάχη shuri». Ο Itosu ήταν είκοσι τριών χρονών όταν αντιμετώπισε τον Perry και τους πεζοναύτες του, στην αίθουσα υποδοχής του κάστρου Shuri. To ότι αυτή του η εμπειρία επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την δημιουργία των Ηeian kata, πενήντα χρόνια μετά, δεν πρέπει να μας εκπλήσσει.

            Ο συγγραφέας Bruce D. Clayton, επηρεασμένος με τη σειρά του από την μάχη του Itosu με τον Perry, σε κάποιο σημείο του βιβλίου του «Shotokan’s Secret», περιγράφει την τακτική που ακολουθεί ένας karateka του Shotokan όταν εκτελεί kata. Βλέπουμε τον karateka να βηματίζει προσεκτικά πάνω σε ένα λείο πάτωμα, σαν να οδηγείται μέσα από μια πόρτα προς μια εχθρική αρένα. Κυριαρχεί  ένα αίσθημα πως υπάρχουν πολλοί εχθροί μπροστά από τον μαχητή αλλά λίγοι πίσω του. Υπάρχει μια παράδοση στο karate ότι το kata ξεκινάει με αμυντικές κινήσεις συμβολίζοντας πως το karate είναι μη επιθετικό. Ο Karateka στέκεται με τα χέρια του επεκταμένα ή ενωμένα μπροστά από το σώμα του. Μετά κάνει μία σειρά από κινήσεις κατά κοντινών εχθρών στα αριστερά στα δεξιά πίσω και μπροστά. Αυτές οι αρχικές κινήσεις μοιάζουν με μπλοκ στους αρχάριους μαθητές, αλλά οι προχωρημένοι μαθητές μπορούν να δουν μια αποτελεσματική απελευθέρωση του καρπού τους καθώς και τεχνικές διαφυγής. Φαίνεται σαν ο karateka να έχει πιαστεί και να κρατείται από την συμμορία. Αυτός ξοδεύει μερικά δευτερόλεπτα σπάζοντας αυτές τις λαβές και κάνοντας λίγο χώρο για να κινηθεί μπροστά. Αν το karate είναι στα αλήθεια μη επιθετικό, το kata μπορεί να αρχίσει στο μπροστινό μέρος του δωματίου και να κινηθεί προς τα πίσω με μια σειρά σωστών διαφυγών και χτυπημάτων. Αυτό δεν είναι αυτό που βλέπουμε. Αντί να αμύνεται ή να διαφεύγει ο ήρωας του kata επιτίθεται στο πλήθος. Βυθίζεται αποφασιστικά μέσα στη συμμορία των εχθρών καταφέροντας μπουνιές και σπασίματα αρθρώσεων προς όλες τις κατευθύνσεις για περίπου 15 δευτερόλεπτα. Στο πρώτο μισό του kata αυτές οι τεχνικές είναι σχετικώς συντηρητικές και προσφέρουν λίγα ανοίγματα στους αντιπάλους. Την περισσότερη ώρα ο karateka κρατάει τα πόδια του στο έδαφος και μάχεται με τα χέρια του. Ο karateka πηγαίνει από τον ένα αντίπαλο στον άλλο σε μια φαινομενικά άσκοπη εξόρμηση για να ζαλίσει ή να παραπλανήσει πολλούς αντιπάλους. Είναι σαν να προσπαθεί να πανικοβάλλει το πλήθος. Περίπου στα μισά του kata ο καρατέκα ξαφνικά φωνάζει. Εμείς ξέρουμε ότι αυτό είναι το kiai που βοηθάει στην συγκέντρωση ενός τελικού χτυπήματος. Δεν υπάρχει μυστήριο στο γιατί φωνάζει. Το ερώτημα είναι γιατί δεν φωνάζει νωρίτερα. Γιατί δεν φωνάζει σε κάθε κίνηση; Γιατί χρησιμοποιεί χτυπήματα συγκέντρωσης σε πολλαπλά μέρη για δεκαπέντε δευτερόλεπτα και μετά φωνάζει; Αν αυτό συνέβαινε στην πραγματικότητα εμείς θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι η φωνή είναι ένα σήμα. Η πρώτη φάση της μάχης έχει τελειώσει. Ανταποκρινόμενος σε αυτό το σήμα ο karateka ξαφνικά γυρνάει και μάχεται βγαίνοντας έξω από το πλήθος ξανά. Το δεύτερο μισό του kata του sensei Itosu δείχνει να είναι πολύ περισσότερο καταστροφικό για τους αντιπάλους από το πρώτο μισό. Κατά την διάρκεια αυτής της φάσης εξόδου, ο karateka φέρνει τα πιο δυνατά του όπλα στο παιχνίδι για να καθαρίσει ένα μονοπάτι προς την πόρτα. Σε αυτό το σημείο λοιπόν συνθλίβει πόδια και πατούσες. Σαρώνει με teashi barai, κάνει άλματα σκύβει και κλωτσάει. Πετάει τους αντιπάλους του μέσα στο πλήθος –πάντα προς την κατεύθυνση του στόχου του. Αρπάζει όπλα από τους εχθρούς του και τους χτυπάει. Κάνει απελπισμένες αλλαγές σαν η πόρτα της εξόδου να ετοιμάζεται να κλείσει. Υπάρχει άλλη μια κραυγή καθώς εφαρμόζει ένα τελειωτικό χτύπημα σε άλλον έναν εχθρό. Είναι αυτό άλλο ένα σήμα; Το kata τελειώνει με τον karateka να γυρνάει για να αντιμετωπίσει τους τελευταίους επιτιθέμενους της κακοποιημένης συμμορίας. Σε αυτό το σημείο υπάρχει μια αίσθηση ότι οι εχθροί είναι όλοι μπροστά του ξανά και κανένας δεν είναι πίσω του. Ο μαχητής βηματίζει προς τα πίσω, μακριά από τη συμμορία, υποχωρώντας προσεκτικά μέσω μιας πόρτας και το kata φτάνει στο τέλος του. Τι θυμίζει όλο αυτό; Φυσικά τα kata του Shotokan: το Taikyoku kata, τα Heians, Basai dai, Empi, Kanku dai και το Jion και Jiin. Αυτά τα kata μπορούν να ολοκληρωθούν σε περίπου τριάντα δευτερόλεπτα. Το Tekki shodan είναι μια εξαίρεση από αυτό το πρότυπο. Αυτός που εκτελεί το Tekki δείχνει να βηματίζει μέσα από την πόρτα και να αντιμετωπίζει την ίδια συμμορία αλλά δεν «βουτά» μέσα σε αυτήν. H απάντηση στο ερώτημα γιατί θα ήταν τόσο σημαντικό να κρατήσεις τον τοίχο πίσω σου όταν κάνεις Tekki  είναι καθαρή. Ο ήρωας του Τekki καλύπτει τα νότα του.

 

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

Στα προηγούμενα κεφάλαια απαντήσαμε, πιστεύουμε, επαρκώς στο ερώτημα που θέσαμε στην αρχή της εργασίας μας. Η «αλυσίδα έσπασε» από τον Sensei Itosu. Ο εμπνευσμένος αυτός άνδρας έσπασε την ως τότε παράδοση του “te”. Όπως είδαμε, ο μαχητικές ανάγκες, οι προτεραιότητες των keimochi μέσα στο κάστρο Shuri ήταν συγκεκριμένες. Ο Sensei Itosu προσάρμοσε όλο το τεχνικό υπόβαθρο, καθώς και την στρατηγική των kata του Shuri-te, ούτως ώστε να εξυπηρετούν μαχητικές ικανότητες των σωματοφυλάκων του βασιλιά.

            Αυτή ήταν από ιστορικής απόψεως η μεγαλύτερη μεταμόρφωση που υπέστη το Shuri-te. Οι αλλαγές του Sensei Itosu, είχαν καθοριστική επίδραση στο karate. Ήταν ο προάγγελος του karate, που εξασκούμε σήμερα, όσοι γενεαλογικά καταγόμαστε από το Shuri-te (Όλα τα παρακλάδια δηλαδή του Shorin ryu, καθώς και όλες οι τάσεις του Shotokan karate). Η αλήθεια όμως είναι ότι η ιστορική στιγμή  που περιέγραψα ήταν μεν καθοριστική, δεν ήταν όμως η μοναδική στιγμή κατά την οποία συνετελέσθηκαν αλλαγές. Από την εποχή εκείνη και μέχρι τις μέρες μας μπορούμε εύκολα να παρατηρήσουμε ότι υπάρχουν μια σειρά και άλλων μεταμορφώσεων του καράτε-ντό. Η πολύμηνη έρευνα που κάναμε για τις ανάγκες της εργασίας αυτής, ήταν επόμενο να μας δώσει ένα μεγάλο όγκο ιστορικών στοιχείων που φτάνουν μέχρι τις ημέρες μας. Το θέμα μας όμως πιστεύουμε ότι εξαντλήθηκε. «Η πρώτη περίοδος Itosu» ήταν αυτή που έδωσε απαντήσεις στα ερωτήματά μας. Ευελπιστούμε ότι η μελλοντική επεξεργασία των υπολοίπων στοιχείων θα μας δώσει μία εξ’ ίσου ενδιαφέρουσα εργασία.

            Θεωρούμε, παρ’ όλα αυτά, σκόπιμο, να αναφερθούμε έστω ακροθιγώς στις μεταμορφώσεις που συντελέσθηκαν  στο καράτε μετά την «πρώτη περίοδο Itosu». Όταν λοιπόν η αναγκαιότητα της μάχης στο παλάτι Shuri έληξε και οι keimochi «αποστρατεύθηκαν» ο ίδιος ο Sensei Itosu στρατεύθηκε σ’ένα νέο σκοπό! Το έτος 1905 το καράτε εισήχθη ως μάθημα στα δημόσια σχολεία της Oκινάβας. Ο δάσκαλος Itosu επεξεργάσθηκε την μέθοδο διδασκαλίας και προσπάθησε να κρύψει το Bunkai των kata. Σκοπός του ήταν να παρουσιάσει το καράτε ως ένα ακίνδυνο σύστημα. Έτσι διαχώρισε το καράτε που δίδασκε στο σχολείο και το καράτε που δίδασκε στο «σπίτι». Το πρώτο διδασκόταν ως γυμναστική. Αυτό όμως είχε ως αποτέλεσμα να ξεχαστεί το Bunkai, η μαχητική πλευρά του καράτε. Όταν το καράτε εισήχθη στην μητροπολιτική Ιαπωνία υπήρξε η ανάγκη να γίνουν τροποποιήσεις και πάλι. Όλα τα αρχαία Jutsu, τα φονικά δηλαδή συστήματα μάχης άρχισαν να αλλάζουν. Η χρησιμότητά τους δεν είχε πια τόση σημασία. Η κυρίαρχη ιδεολογία ήταν να μετατραπούν σε «Do», σε συστήματα πειθαρχίας και αυτοπραγμάτωσης. Το έργο αυτή ξεκίνησε να το προωθεί ο Sensei Funakoshi, ο ταλαντούχος όμως γιός του Gigo ήταν αυτός που το τροποποίησε και το προσάρμοσε τεχνικά στην ιαπωνική επικρατούσα ιδεολογία.

            Τέλος, μια τρίτη μεταμόρφωση έφερε στο καράτε-ντο ο Μασατόσι Νακαγιάμα Sensei. Υπακούοντας στις ανάγκες της νεωτερικής εποχής, οδήγησε το καράτε προς την αθλητικοποίηση διοργανώνοντας τους πρώτους αγώνες. Η παράδοση του «Do» διαρρήχθηκε και ο εγωϊστικού τύπου ανταγωνισμός που ήρθε με τους αγώνες έφερε για άλλη μια φορά αλλαγές και στην τεχνική υποδομή του καράτε.

            Καταγράφοντας ήδη τέσσερις μεταμορφώσεις μέσα σε μόλις 150-200 χρόνια οι οποίες μπορεί να υπηρέτησαν διάφορους σκοπούς ανά εποχές είχαν όμως ως αποτέλεσμα να κατακερματίσουν το καράτε-ντο σε αρκετά επί μέρους κομμάτια.

            Στον προβληματισμό που αναπτύσσεται, τις τελευταίες δεκαετίες και που αφορά στο να οδηγηθεί ξανά το καράτε-ντο πίσω στις αυθεντικές του ρίζες, καθώς και  να συγκεράσει αρμονικά όλα τα θετικά στοιχεία με τα οποία εμπλουτίσθηκε κατά την μακρά ιστορική του διαδρομή το Fudokan-Shotokan κατέχει μία θέση που το κατατάσσει στα στυλ που έχει βρεί λύσεις στην «επανασυγκόλληση της αλυσίδας». Δεν είναι μόνον η σε βάθος έρευνα και η συγκριτική ανάλυση (Bunkai), των kata του επικεφαλής του Fudokan karate Shinam Ilija Jorga, που μας οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα. Είναι και η επιστημονική του κατάρτιση ως Πανεπιστημιακού Δασκάλου της Ιατρικής η οποία συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση των πειραματισμών της παράδοσης. Η κοντινή μάχη και τα ευαίσθητα σημεία, τα κλειδώματα και η ρίψεις, η μεθοδολογία της αναπνοής, η πνευματική διάσταση και το ηθικό υπόβαθρο είναι τα στοιχεία της παράδοσης που επανεμφανίζονται στο Fudokan-Shotokan, υποσηριζόμενα και από τα πορίσματα της Δυτικής Ιατρικής.

            Αν ο Sensei Itosu «έσπασε την αλυσίδα» ο Sensei Jorga αποδεικνύει ότι ξανακλείνει τον κύκλο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

(1)       Bruce D. Clayton Ph.D.

            Shotokan’s Secret

            The Hidden Truth Behind Karate’s

            Fighting origins BLACK BELT BOOKS USA 2009

(2)       ROBERT SMITH: ΚΟΥΝΓΚ ΦΟΥ

            Τα μυστικά της πολεμικής τέχνης του ναού Σαολίν

            Εκδ. ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΑΘΗΝΑ 1990

(3)       ΟΥΟΝΓΚ ΚΙΟΥ ΚΙΤ

            Η τέχνη του Σαολίν Κουνγκ Φου

            Εκδ. ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1998 ΑΘΗΝΑ

(4)       ΠΑΤΡΙΚ ΜΑΚΑΡΘΙ

            ΜΠΟΥΜΠΙΣΙ ΤΟ ΚΛΑΣΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΧΗΣ

            ΕΚΔ. ΑΛΚΙΜΑΧΟΝ ΑΘΗΝΑ 2009

(5)       ΡΟΜΠΕΡΤ Γ. ΣΜΙΘ

            ΚΙΝΕΖΙΚΕΣ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

            ΕΚΔ. ΑΛΚΙΜΑΧΟΝ ΑΘΗΝΑ 2005

(6)       ΓΚΙΤΖΙΝ ΦΟΥΝΑΚΟΣΙ

            Εισαγωγή στο Καράτε – ντο

            ΕΚΔ. ΑΛΚΙΜΑΧΟΝ ΑΘΗΝΑ 2004

(7)       GICHIN FUNAKOSHI

            KARATE JUTSU

            KODANSHA INTERNATIONAL 2001

(8)       ΝΤΟΝ Φ. ΝΤΡΕΓΚΕΡ

            ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΙΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ 2ος Τόμος

            ΑΛΚΙΜΑΧΟΝ ΑΘΗΝΑ 2005

(9)       ΝΤΟΝ Φ. ΝΤΡΕΓΚΕΡ

            ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΔΡΟΜΟΙ 3ος Τόμος

            ΕΚΔ. ΑΛΚΙΜΑΧΟΝ ΑΘΗΝΑ 2008

(10)     http//www.namiashi.com/kensido

(11)     ΣΑΒΒΑΣ Π. ΜΑΣΤΡΑΠΠΑΣ

            Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΟΚΙΝΑΒΕΖΙΚΟΥ ΚΑΡΑΤΕ

            Περιοδικό «Το μονοπάτι του Πολεμιστή» Τεύχος 6 ΙΟΥΛ – ΑΥΓΟΥΣ 2000

(12)     ΓΚΙΤΣΙΝ ΦΟΥΝΑΚΟΣΙ

            ΚΑΡΑΤΕ ΝΤΟ Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ

            ΕΚΔ. ΚΕΔΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 1997

(13)     Ε. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Σ. ΜΑΣΤΡΑΠΠΑΣ, Γ. ΜΗΛΙΑΡΕΣΗΣ, Μ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

            ΑΠΟ ΤΟ ΖΟΥΤΣΟΥ ΣΤΟ ΝΤΟ (Από την τεχνική στη Τέχνη)

            ΕΚΔ. ΑΛΚΙΜΑΧΟΝ ΑΘΗΝΑ 2003

(14)     BUSHIDO KARATE ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ

            ΕΠΕΤΕΙΑΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1995

(15)     KENJI TOKITSU

            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΤΕ-ΝΤΟ ΠΑΡΙΣΙ 1994

(16)     ΣYNENTEYΞΗ του SΗΙΝΑΜ ΙLIJA JORGA  στον ΣABBA MΑΣΤΡΑΠΠΑ

            ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΣΤΗ», ΤΕΥΧΟΣ 24

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο

 

ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΟΝΟΜ/ΝΥΜΟ                            :    ΣΑΒΒΑΣ ΜΑΣΤΡΑΠΠΑΣ

ΟΙΚΟΓ. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ                 :    ΠΑΝΤΡΕΜΕΝΟΣ με την ΑΓΟΡΙΤΣΑ ΠΟΥΛΙΟΥ

                                                         ΠΑΤΕΡΑΣ 3 ΠΑΙΔΙΩΝ

ΗΜ/ΝΙΑ & ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ    : 24-6-1962 – ΚΥΠΡΟΣ

 

ΣΠΟΥΔΕΣ:

  • ΠΤΥΧΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ από το Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ προπονητής Καράτε από την Γενική Γραμματεία Αθλητισμού

 

 

 

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΚΑΡΑΤΕ:

  • Το 1977 (Μάρτιος) αρχίζει την εξάσκησή του στο Shotokan Karate στη Λεμεσό (Κύπρος) με δάσκαλο τον Sensei ΦΟΙΒΟ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΩΤΗ
  • 1982 έρχεται στην Αθήνα γίνεται μαθητής του TETSUO OOTAKE SENSEI
  • 1984 1ο DAN από JKA (Sensei ENOENDA)
  • 1990 Γίνεται μαθητής του SHINAM ILIJA JORGA
  • 1992 Ανοίγει δικό του Dojo
  • 2000 Ιδρύει μαζί με τους παλιότερους μαθητές του την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ SHOTOKAN FUDOKAN RYU KARATE-DO της οποίας ορίζεται τεχνικός Διευθυντής
  • 2003-2006 Προπονητής της Ελληνικής Εθνικής Ομάδας Kumite Παίδων – Κορασίδων όλων των στυλ (WKF)
  • 2004 Προάγεται στο 6ο DAN FUDOKAN από τον Shinam JORGA.